05.12.2018

Geo-gródek. Przewodnik po ogrodzie geologicznym


W 2018 r. ukazał się Przewodnik po ogrodzie geologiczym Geo-gródek, którego autorem jest prof. dr hab. inż. Jacek Rajchel.

Przewodnik geologiczny powstał na potrzeby Geo-gródka, jednej ze stałych ekspozycji Ogrodu Doświadczeń im. Stanisława Lema – Park edukacyjny, który znajduje się w Krakowie w południowo-wschodniej części Parku Lotników Polskich przy al. Pokoju 68. W Przewodniku zawarte są wybrane wiadomości z różnych dziedzin geologii, które ułatwiają i rozszerzają możliwości poznawcze tej ekspozycji. Jest on adresowany do wszystkich zwiedzających Ogród Doświadczeń im. Stanisława Lema ale szczególnie może być pomocny zarówno uczniom, jak i nauczycielom szkół podstawowych i średnich, a także studentom szkół wyższych.

Plan Ogrodu Doświadczeń im. Stanisława Lema z zaznaczeniem położenia Geogródka

Geo-gródek to stała ekspozycja, której celem było stworzenie interaktywnej prezentacji, mającej za zadanie zaznajomienie zwiedzających z najważniejszymi typami skał skorupy ziemskiej, oraz umożliwienie samodzielnej identyfikacji podstawowych cech diagnostycznych prezentowanych okazów. Jednocześnie eksponowane okazy zostały tak dobrane, aby reprezentowały surowce skalne zastosowane w szeroko rozumianej architekturze Krakowa.

Ogólny widok na Geo-gródek. fot. Muzeum Inżynierii Miejskiej

Znajduje się tu siedemnaście bloków skalnych o kubaturze do kilku m3, wadze do kilkunastu ton i średnicy do kilku m. Wszystkie okazy posiadają naturalną powierzchnię ścian, lub uzyskaną w czasie eksploatacji, zaopatrzone są w tabliczki identyfikacyjne w języku polskim i angielskim, podające nazwę skały, jej strukturę, teksturę, skład mineralny, wiek, miejsce pochodzenia, jak również sposób i ogólnie dostępne miejsce jego zastosowania w architekturze Krakowa.

Eksponowany w Geo-gródku słup bazaltowy. fot. Jacek Rajchel

Eksponowany w Geo-gródku fragment ławicy piaskowca istebniańskiego. fot. Jacek Rajchel

Integralną częścią ekspozycji jest zestaw mniejszych okazów skał i minerałów, umieszczonych na specjalnym stole preparacyjnym, umożliwiający zwiedzającym bezpośrednią makroskopową identyfikację wybranych cech diagnostycznych przy pomocy dostępnego na miejscu prostego oprzyrządowania, takiego jak: szkło powiększające, kwas solny 5%, rylec, lupa, igła magnetyczna itp.

Dopełnieniem ekspozycji są tablice informacyjne, na których znajduje się tabela stratygraficzna dziejów Ziemi, oraz uproszczone tabele klasyfikacyjne skał magmowych, osadowych i metamorficznych.

W Przewodniku po ogrodzie geologicznym podane zostały podstawy klasyfikacji i ogólna  charakterystyka skał i minerałów skorupy ziemskiej, ze szczególnym uwzględnieniem ich makroskopowych cech diagnostycznych. Zawiera on również szczegółowe opisy skał, których okazy zostały wyeksponowane w Geo-gródku, a także wskazuje miejsca ich wykorzystania w architekturze Krakowa. Posiada także bogaty zestaw makro-, mezo- i mikroskopowych kolorowych zdjęć opisywanych skał, obiektów architektury Krakowa, w których znalazły zastosowanie i kamieniołomów w których były eksploatowane. Bardzo ważnym dopełnieniem całości są odkryte mapy geologiczne Polski i okolic Krakowa, tabela stratygraficzna oraz słownik wybranych pojęć geologicznych, kamieniarskich i architektonicznych.

Autor wyraża nadzieję, że Przewodnik rozbudzi wśród zwiedzających zainteresowanie geologią, zachęci do poszukiwania i samodzielnej identyfikacji skał i minerałów występujących zarówno w naturalnym środowisku, jak i w obiektach architektonicznych, a najmłodszych zachęci do podjęcia w przyszłości studiów na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie.

Przewodnik powstał na zlecenie oraz został sfinansowany przez Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie; wykorzystano  w nim również materiały zebrane w ramach działalności statutowej Katedry Geologii Ogólnej i Geoturystyki Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w Krakowie nr 11.11.140.005.